Ana Sayfa Toplum İnanç Ayasofyanın içindeki Meryem Ana ve Oğul mozaikleri ne olacak?

Ayasofyanın içindeki Meryem Ana ve Oğul mozaikleri ne olacak?

18

Danıştay’ın, Ayasofya kararı sonrası Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Ayasofya’nın müze kararını iptal kararnamesinin ardından, Ayasofya içerideki Meryen Ana ve Oğul gibi mozaiklerin ne olacağı merak konusu oldu.

Daha önce Diyanet İşleri Başkanı Erbaş ile Diyanet İşleri eski Başkanı Görmez Ayasofya içindeki Meryem Ana ve Oğul gibi Hıristiyanlığı temsil eden mozaikler konusuyla ilgili açıklama yapmıştı.

Yeniden ibadete açılmasına karar verilen Ayasofya’yla ilgili en çok merak edilen konulardan biri, namaz vakitlerinde içerideki mozaiklerin ne olacağı oldu. Bununla ilgili bir ön çalışma yapıldığı, ilk etapta namaz kılındığı sırada mozaiklerin paravan sistemiyle kapatılacağı ifade ediliyor.

Hürriyet gazetesi yazarı Nedim Şener, “Ayasofya’daki mozaikler ne olacak” sorusunu Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş ve önceki başkan Mehmet Görmez’e sormuştu. Erbaş, Din İşleri Yüksek Kurulu’nun vereceği karara dikkat çekerken, Görmez de mozaiklerin namaz kılmaya engel olmadığını kaydetti. Nedim Şener’in 12 Haziran’da kaleme aldığı yazı şöyle:

Artık herkes görüyor ki Ayasofya’nın ibadete açılması önünde hukuki açıdan hiçbir engel yok. “Batı’da İslamafobiyi arttırır”, “Cuma cami olsun, pazar kilise” diyen aklı evveller de var, Ayasofya’nın ibadete açılmasını Kudüs’teki Mescid-i Aksa ve Batı ülkelerindeki camilerin durumu ile kıyaslayan da…

Görünen o ki, Danıştay’ın 3 Temmuz tarihinde Ayasofya’nın müze yapılmasına dair 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararının iptaliyle ilgili kararından sonra işlemler hızlanacak.

Bazı hukukçulara göre bu kararın sonucu ne olursa olsun, bir Bakanlar Kurulu kararı başka bir Bakanlar Kurulu kararı ile kaldırılabileceği için Danıştay’ın aleyhte kararı da hukuken bağlayıcı değil. Buna karşın, Danıştay’ın iptal yönünde kararı, Ayasofya’nın ibadete açılması konusunda Türkiye’nin elini uluslararası alanda güçlendirecek. Kaçınılmaz olarak Yunanistan başta olmak üzere belli ülkeler bunu uluslararası alanda tartışmaya açacaklar. Ancak sonuç alamayacakları da kesin.

TARTIŞILAN AYASOFYA MOZAİK RESİMLERİ

Tartışmanın hukuk ve siyaset dışında bir de inanç boyutu var. O da Ayasofya’nın duvar ve kubbelerinde bulunan ve 1453’te İstanbul fethedildiğinde üzerleri sıvalarla kapatılan resim, fresk ve mozaikler. Atatürk’ün 1931 yılında, üzerindeki sıvaların temizlenerek mozaiklerin ortaya çıkarılması için Amerikalı Bizans Enstitüsü’ne izin vermesiyle başlayan süreç, 1934 yılında müze ilan edilmesiyle sonuçlandı. Bu çalışma 1941 yılına kadar devam etti, sonunda mozaikler gün ışığına çıkarıldı.

“RESİM BULUNAN YERDE NAMAZ KILINMASI İSLAMİYETE UYGUN DEĞİL”

Peki 86 yıl sonra Ayasofya ibadete açılırsa, bu mozaikler ne olacak? Çünkü bir kısım insana göre ibadet edilen yerde resim bulunması İslamiyet’e uygun değil. Bu düşünceden dolayı bazı kişiler de Ayasofya’daki mozaik ve resimler hakkındaki endişelerini belirtiyorlar. Bu konu açıldığında bana yöneltilen “Peki Ayasofya’daki mozaikler ne olacak?” sorusunu, şimdiki Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş’a ve bir önceki Diyanet İşleri Başkanı Mehmet Görmez’e sordum.

“YAZILI BAŞVURU YAPILDIĞINDA KURUL KARAR VERECEKTİR”

Önce Sayın Erbaş’ın Ayasofya’nın cami olarak ibadete açılması hakkındaki görüşlerini sordum, aldığım cevap şu oldu: “Gelişmeleri yakinen biz de takip ediyoruz. Elbette Ayasofya’nın ibadete açılması çok mutlu eder. İnşallah açılır. Açılırsa Diyanet İşleri Başkanlığı olarak tüm camilerimizde olduğu gibi yine dini hizmetlerimizi vereceğiz.”

Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş’a “Ayasofya’daki mozaikler ve ibadet” konusunu sorduğumda verdiği cevap şu oldu:

“Biliyorsunuz, Ayasofya’nın mülkiyet yönünden tasarrufu Vakıflar Genel Müdürlüğü uhdesinde. Biz dini hizmetlerle ilgileniyoruz. Ancak Ayasofya’da bulunan mozaik ve resimlerle ilgili kişisel görüşüm yerine Din İşleri Yüksek Kurulu’nun kararı önemli olacaktır. Elbette oradaki tarihi eserlerin korunması ve tarihi eserlere zarar verecek bir durum olmaması önemli. Bu konuda yazılı başvuru yapıldığında, kurul bir karar açıklayacaktır.”

GÖRMEZ: ‘HİÇBİR SAKINCA YOK’

Aynı soruyu eski Diyanet İşleri Başkanı Sayın Mehmet Görmez’e de sordum. Kendi görev döneminde Ayasofya’nın ibadete açılması konusunda çalışmalar yaptıklarını, bazı konuları da tartıştıklarını anlatan Mehmet Görmez’in söylediklerini kısaltarak aktarayım:

“Benim görev yaptığım dönemde açılmasını çok isterdim, şahsi olarak çok mutlu olurdum. Ama olsun, önemli olan açılmasıdır. Ayasofya’nın cami olarak kullanılması konusunda Batı kaynaklı bir tartışma da yapılıyor. Ayasofya’yı kilise olarak görenler bile var. Oysa 1453’ten beri Ayasofya camidir. Cami olarak kullanılması da burayı ibadethane olarak inşa edenlere saygıdır. Şöyle anlatayım: Fatih İstanbul’u fethettiğinde buraya zarar vermemiş, bilakis kendisi de onların ibadethane olarak kullandığı yeri kendisine ibadethane olarak görmüş, o yapıya da saygı göstermiştir.

“BATI ÜLKELERİ CAMİLERİ AHLAKSIZCA AMAÇ İÇİN KULLANIYOR”

Gidin Batı ülkelerine, Osmanlı döneminden kalan Mimar Sinan eserleri dahil birçok ibadethane o kadar ahlaksızca amaçlar için kullanılıyor ki… Ama bizler Ayasofya’yı kendimize cami olarak belirleyerek onu saygımızı da göstermiş bir milletiz. Şimdi geleyim Ayasofya’daki mozaiklerin ibadete engel bir durum olup olmadığına… Önce şunu söyleyeyim: Hiçbir ilmihal kitabında ‘Resim olan yerde namaz kılınmaz’ diye bir ibare bulamazsınız, sadece mekruhtur, yani tercih edilmemesi istenir. Ayrıca kıble yönünde resimler olmadığı için ibadet etmeye bir engel yok.”

Yani, bana yöneltilen sorunun cevabını aktarayım: Ayasofya’nın açılmasının önünde hiçbir hukuki engel olmadığı gibi, duvarlarındaki mozaik ve resimler de namaz kılmaya ve ibadete engel değil.

AYASOFYA’DA İLK CUMA NAMAZI MOZAİKLER NASIL KAPATILACAK?

Ayasofya, 86 yıl sonra ibadete açıldı. Bu kararın ardından gözler, 24 Temmuz Cuma namazı ile başlayacak olan Ayasofya’da ibadetin nasıl yapılacağına çevrildi. Edinilen bilgiye göre, Ayasofya’nın restorasyon çalışmalarını yapan arkeologlar, Cumhurbaşkanlığı’na bazı önerilerin olduğu bir çalışma sundu.

Milliyet Gazetesinden Gizem Karakış’ın haberine göre, Cumhurbaşkanlığı’nın bu öneriler doğrultusunda, Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Diyanet İşleri Başkanlığı’ndan hazırlık yapılmasını istediği belirtildi. Kararın ardından Kültür Bakanlığı yetkilileri, Diyanet yetkilileriyle bir araya gelerek seçenekleri değerlendirdi.

Ayasofya’da ilk namaz 24 Temmuz Cuma günü kılınacak. Caminin namaz kılınacak bölümlerinde zemine ışık sistemi konulacak. Işık mozaik ve frekslere yansıtılacak, namaz sırasında ise kapalı tutulacak. Mozaik ve fresklerin, ibadet saatlerinde bir perde mekanizmasıyla kapatılması da gündemde. Ancak bu seçenek ön plana çıkmıyor. Tarihi yapıda olumsuzluk yaşanmaması için çok hassas davranılacağı vurgulanıyor.

HALI SERİLECEK BÖLÜMLER

Bunun için Ayasofya’nın ibadete açılacak bölümüne halı serilecek. Turistlerin halıya basmamaları için özel koridor oluşturulacak. Ayrıca turistlerin Ayasofya’yı ziyaretlerinde bir gezi güzergahının oluşturulması da gündemde.

SALI GÜNÜ ERDOĞAN’A SUNULACAK

Ayasofya için oluşturulan planlama, salı günkü Bakanlar Kurulu toplantısında Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’a sunulacak.

MOZAİKLERİN PERDE İLE KAPATILMASI GÜNDEMDE

Ayasofya’da ilk namaz 24 Temmuz Cuma günü kılınacak. Caminin namaz kılınacak bölümlerinde zemine ışık sistemi konulacak. Işık, mozaik ve fresklere yansıtılacak, namaz sırasında ise kapalı tutulacak. Hürriyet’in haberine göre, mozaik ve fresklerin, ibadet saatlerinde bir perde mekanizmasıyla kapatılması da gündemde. Ancak bu seçenek ön plana çıkmıyor. Tarihi yapıda olumsuzluk yaşanmaması için çok hassas davranılacağı vurgulanıyor.

‘AYASOFYA-İ KEBİR CAMİİ’

‘Ayasofya Müzesi’nin Twitter sayfası kapandı, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın muze.gov.tr sitesinde de ismi Ayasofya-i Kebir Camii (Büyük Ayasofya Camii) olarak değiştirildi.

HENÜZ YORUM YOK

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen adınızı yazınız