Tuvalette yemek yemek: ‘Afiyet olsun’ denilmesi mi bekleniyor?

0
69

Türkiye’de bir dizide tuvalette afiyetle yemek yiyen bir kadın sahnesi büyük tepki çekti. İğrenç sahne sosyal medyada tepkilere sebep olsa bile yeterli bulunmadı.

Star TV’de yayınlanan Sol Yanım adlı dizinin 3. Bölümünde tuvalette yemek sahnesi çekildi. Biricik adlı dizi oyuncusu tuvalette yediği yemek sonrası tuvalet kağıdı ile ağzını silip çöp kurusuna atıyor. Kadın oyuncunun en son ise sifonu çektiği görülüyor.

https://twitter.com/SosyalToplumcom/status/1341426617512550401

Günümüzde ekmek israfının hat safhada olduğu ama bu toplumun temellerinde yere düşen yada yerde bulunan bir ekmeği üç defa öpüp alnımıza götüren bir ahlak ve saygı ile yetiştirilmeye çalışılırken gelinen son nokta büyük tepki topladı.

Kapital batı hayat yaşantısı ve kültürü ülkemizde dayatılma çalışmaları önce tuvalette kitap oklumanın normal gibi gösterilmesinden sonra şimdi de en büyük nimet olan yemek ve ekmek gibi yiyeceklerin tuvalette afiyetle yenile bilineceği pompalanmaya başlandı.

Ramazan Aylarında bile banka fazilerinin gayet normal bir şekilde üstelik ‘Ramazan kredisi, Kurban kredisi, Bayram kredisi’ adı altında faizciliği normalmiş gibi üstelik Müslümanların en kutsal ay ve bayramlarında dayatılmasının son aşaması nimeti tuvalette yenilmesine kadar vardı.

TÜRKLERDE YEMEK ADABI: OSMANLIDA SOFRA ADABI

Osmanlının ileri gelenlerinin sofrasında yemek sırasında zorunluluklar dışında konuşulmaz, sohbet edilmezdi. Kaşık ele alındığı vakit, başka bir şeyle ilgilenilmezdi. Her yemeğe besmele ile başlanırdı. Mümkün olduğunca erken yemek yemeye bakılırdı. Aynı durum saray dışındaki normal sofralarda da görülmekteydi. Karnı doyan Allah’a şükür diyerek sofradan kalkardı.

Konaklarda hiç tanınmayan bir misafir bile olsa, sofraya gelse yadırganmazdı, tam tersine buyur edilirdi. Sultanlar yükseğe konan gümüş sininin yanında yerde bağdaş kurarak yemeklerini yiyorlardı. Fatih Sultan Mehmet, padişahların tek başına yemek yemesi kuralını getirmişti ve 1908’e kadar bu kural geçerli olmuştur.

Şimdi gelin bakalım bu topraklarda Selçuklu’dan Osanlı’ya ve devamı Türkiye’ye kadar toplumun yemek adabının örnek aldığı İmam Gazali’nin sofra ve yemek adabına…

İMAM GAZALİ’DEN SOFRA VE YEMEK ADABI

Yine Türklerin Selçuklu’dan Osmanlı’ya ve Türkiye’ye kadar yemek adabının temelini oluşturduğu İmam Gazali’nin sofra ve yemek adabına bakalım.

Yemek Davetine Katılmanın Âdâbı İnsanların yemek zamanlarını gözetip o zamanda yemeğe gitmek sünnete aykırıdır. Bu bakımdan tam yemek zamanında bir eve girmek, ansızın girişten sayılır. Bu ise yasaklanmıştır.

Nitekim Allah Teâlâ şöyle demiştir: Ey iman edenler, (rastgele) peygamber’in evlerine girmeyin. Ancak yemek için size izin verilir de girerseniz (erkenden gelip) yemeğin pişmesini beklemeyin. Çağrıldığınız zaman girin; yemeği yeyince dağılın, söze dalmayın. (Ahzâb/53) Ayette geçen ‘Onun kabını (yemeğini) beklemeksizin’ ifadesi; ‘yemeğin ne zaman pişeceğini beklemeyin’ demektir.

Nitekim Hz. Peygamber şöyle demiştir: Çağırılmadığı bir yemeğe giden kimse, fâsık olarak gitmiş ve haram yemiş olur.38 Yemek zamanını gözetmeden girip de onların yemeklerine tesadüf ettiği takdirde, kendisine izin verilmeden yememesi gerekir. Ne zaman ki kendisine ‘ye’ denirse, incelemelidir. Eğer onların iç-ten gelen bir teklif yaptıklarına ve yemek yemesini istediklerine inanırsa, onlarla beraber yemelidir. Eğer kendisinden utanarak bunu söylüyorlarsa, yemesi uygun değildir. Bahane bulup yemeğe ihtiyacı olmadığını ileri sürerek imtihan etmelidir.

Fakat aç olduğu zaman, kendisine yedirmek için dostlarından birisinin yemek vaktini beklemeksizin evine giderse, bu takdirde yemesinde bir sakınca yoktur. Çünkü Hz. Peygamber (s.a), Hz. Ebubekir ve Hz. Ömer’le beraber Ebu’l-Heysem ve Ebu Eyyûb el-Ensarî’nin evlerine yemek için teklif olmaksızın yemek yemeye gitmişlerdir.39

Böyle bir durumda müslüman kardeşinin evine gitmek, ona yedirme sevabını kazandırmaya yardım etmektir. Bu âdet, selef-i salihînin âdeti idi. Avn b. Abdullah el-Mes’udî’nin üçyüz altmış arkadaşı vardı. Senenin her gününde bir dostunun evinde yemeğini yiyerek o seneyi geçirirdi. Başka birisinin de otuz dostu vardı. Bir ayda herbirine bir gün gitmek suretiyle dolaşırdı. Başka birisinin de yedi dostu vardı.

Haftanın her gününde birisinin evinde olurdu. Onların dostları çalışmalarında kendilerine yardım ederlerdi. Dostlarının bu zâhid ve âbid kimselere yedirdikleri kendileri için ibadet sayılır. Eğer kişi eve girip ve sâhibini içerde bu-lamazsa, ev sahibinin dostluğuna güveniyorsa, izin almaksızın dostunun yemeğini yiyebilir. Zira izinden gaye; yemek sahibinin razı olmasıdır. Hele yemeklerde…

Çünkü yemekler hususunda daha da genişlik vardır. Çok kişi var ki, açıkça izin verir ve izin verdiğine dair yemin eder. Oysa buna rağmen karşısındakinin yemesine razı değildir. Bu bakımdan böyle bir kimsenin yemeğini yemek mekruhtur. Hazır bulunmayan çok kimseler de vardır ki, izin vermediği halde onun yemeğini yemek güzeldir. Yahut sâdık dostlarınızın evlerinde yemenizde size bir günah yoktur. (Nûr/61)

Hz. Peygamber (s.a), Berire’nin (Hz. Âişe’nin azâdlı câriyesi) evine girdi. Kendisi hazır olmadığı halde sadakadan olan yemeğini yedi. Rasûlullah yemeği yedikten sonra ‘İşte sadaka tam yerini buldu’40 buyurdu. Rasûlullah’ın böyle yapması, Berire’nin (r.a) buna sevineceğini bildiğinden kaynaklanmaktadır. İşte bu sırra binaen ve sahibinin izin vereceğini bilmekle yetinerek izinsiz eve girmek câizdir. Eğer böyle bir şeyi bilmezse mutlaka önce izin almalı, sonra içeri girmelidir.

Muhammed b. Vâsık ve arkadaşları Hasan Basrî’nin evine girerler, izin almaksızın gördüklerini yerlerdi. Hasan da eve gelir, onların böyle yaptıklarını görünce sevinir ve ‘Biz de böyle yapardık’ derdi..

Hasan Basrî çarşıda bir bakkalın kuru meyvelerinden ayakta durarak ‘şu sepetten bir incir, öbüründen bir hurma alır yerdi’. Hişam kendisine ‘Ey Ebu Sâid! Acaba takvâ konusunda sana ne görünmüş ki, adamcağızın izni olmaksızın yemişlerinden yiyorsun?’ Hasan ‘Ey Lehim (Cimri!) Yemek hakkındaki ayeti bana oku’. Bunun üzerine Hişam ayeti ‘veyahut da dostlarınızın’ (Nûr/61) cümlesine kadar okudu.

Oraya varınca Hişam sordu: ‘Ey Ebu Saîd! Âyetteki dost kimdir?’ Hasan (r.a) ‘Ayetteki dost, o kimsedir ki, nefis ona meyleder, rahata kavuşur, kalp de onunla sükûnet bulur…’

Bir topluluk Süfyan es-Sevrî’nin evine gitti. Süfyan’ı evde bulamadılar. Kapıyı açıp, sofrasını indirip yemeye başladılar. O esnada Süfyan içeri girdi ve ‘Siz bana selef-i sâlihînin ahlâkını hatırlattınız. İşte onlar böyle yaparlardı’ dedi.

Bir topluluk, tâbiînden birini ziyaret etti. Ziyaret edilen zâtın yanında onlara ikram edecek bir şey yoktu. Bunun üzerine ziyaret edilen, dostlarından birinin evine gitti. Fakat onu evde bulamadı, onun pişirdiği çömleğine baktı. Bir de ne görsün yemek pişmiş ve ekmek de hazırdır ve diğer gereken şeyler de mevcuttur. Hepsini aldı, ziyaretçilere takdim etti ve ‘Yeyiniz!’ dedi.

Evin sahibi geldi. Evde hiçbir şey görmeyince, kendisine ‘Filân zat geldi, hepsini toparlayıp götürdü’ denildiğinde, ‘Çok güzel etmiş’ dedi. Daha sonra yemeği götüren zatla karşılaştığında şöyle dedi: ‘Ey kardeşim! Misafirlerin ikinci bir defa geldikleri takdirde ikinci bir defa aynı şeyi yapabilirsin’. İşte yemeğe katılmanın âdâbı bunlardır.

İMAM GAZALİ’DEN YEMEK ADABI MADDELERİ

Ey oğul! Yiyip içerken şunlara dikkat et

1. Sofraya oturmadan önce ellerini yıka.
2. Tabağın ortasından değil, önünden ye.
3. Sofrada sağa sola eğilerek yanındakileri rahatsız etme.
4. Ağzında lokma varken konuşma.
5. Ağzındaki lokmayı kimseye gösterme.
6. Etrafına çok bakma.
7. Ekmeği ısırıp yemeğe batırma.
8. Vücudunun rahatını istersen az ye ve az iç.
9. Sofradan kalkınca da az su iç.
10. Su içerken acele ile bardağı dikerek, hort hort içme. Vücuda zarardır. Yavaş yavaş arada nefes alarak iç.
11. Ayakta su içme. Sıhhate zarardır.
12. Gece uyanıp su içmek doğru değildir.
13. Eğer çok susamışsan önce ağzını çalkala, sonra az iç.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz